ALBUMS EN TEKENAARS

Aan de eerste 66 albums van Robert en Bertrand werkte Willy Vandersteen zelf mee. Deze verhalen zijn hoogstwaarschijnlijk allemaal van zijn hand. De schetsen zijn voor zover bekend eveneens meestal van Vandersteen zelf. Hij inktte in elk geval het eerste album Mysterie op Rozendael, gekenmerkt door een ragfijne, dunne lijnvoering. Een van de eerste inkters was Eric De Rop. In 2016 vertelt hij in een interview met Martin Hofman voor Stripspeciaalzaak.be het volgende: “Ik heb ook veel Robert en Bertrand-albums geïnkt, het laatste dat ik inktte voor ik naar Jef Nys vertrok, was Avontuur in Moldavië.”(1)

Met ingang van 1976 inktte Peter Koeken gedurende enige tijd de achtergronden.(2) Vanaf deel 18 was er een tijdlang geen vaste inkter voor de reeks. De albums laten verschillende stijlen zien. Een van de inkters van de reeks was in elk geval Edward De Rop, de vader van voornoemde Eric.(3) Comiclopedia noemt ook Jeff Broeckx: “From 1976, he also inked the stories of 'Robert en Bertrand'.”(4) In dat jaar verschenen de albums 13 tot en met 17, het laatste dus sowieso van de hand van Eric De Rop. De bewering op Comiclopedia is in tegenspraak met wat staat vermeld in de korte biografie van Broeckx in het boek Studio Vandersteen: Kroniek van een Legende 1947-1990 van Ronald Grossey: “Begin jaren 1980 inktte hij de serie Robert en Bertrand in.”(5)

Eugeen Goossens nam het stokje naar eigen zeggen over vanaf deel 35 De hel van Solferino uit 1980, zo verklaart hij in 2016 in een interview met Martin Hofman op Stripspeciaalzaak.be: “Toen kreeg ik de reeks Robert en Bertrand toegewezen, die ik vanaf het album De Hel van Solferino getekend heb.”(6) “Ik heb er verschillende titels van gemaakt“, zegt hij in 2015 in een interview op Stripjournaal.com.(7) Vanwege het tijdelijk uitvallen van Edward De Rop wegens een hartaanval, werd Goossens doorgeschoven naar Suske en Wiske. Jeff Broeckx werd uiteindelijk vanaf begin jaren 1980 de nieuwe inkter.(8) Hij zou dat blijven tot en met deel 65 dat in 1985 verscheen. Broeckx was deze reeks al geruime tijd zat en bovendien vonden Vandersteen en Paul Geerts dat Robert bij hem steeds meer op Broeckx' eigen stripheld Sloeber was gaan lijken.(9) De lettering van de reeks werd tot eind 1976 meestal gedaan door Hilde Costermans. Zij werd opgevolgd door Anita Schauwvlieghe. Inkleurster van diverse delen was Hannelore Vantieghem.(10)

Broeckx ging nu werken aan Bessy Natuurkommando. Ron Van Riet werd vanaf deel 66, De Vleermuis, de nieuwe inkter van Robert en Bertrand, en vanaf deel 67 zou hij ook het tekenwerk voor zijn rekening nemen. Scenarist was vanaf deel 67 Marck Meul, inktster Ann Van De Velde en inkleurster Resi van Treeck. Of Ann Van De Velde alleen de achtergronden of alles inktte is mij niet duidelijk geworden. Voor de delen 72 en 74 schreef Jacques Bakker (ook bekend onder zijn pseudoniem Yaack) het scenario.(11)

 

EVOLUTIE

De hoofden van Robert, Bertrand en Nummer 17 maken in de serie een ontwikkeling door. Ze komen er minder karikaturaal en serieuzer uit te zien naarmate de delen vorderen.

Robert en Bertrand

Fragmenten uit de delen 1, 3 en 15. Deel 15 is een serieuzer album dan de eerdere twee, wat aan de gezichten valt af te lezen.
Fragmenten uit de delen 17, 20 en 21.
Fragmenten uit de delen 22, 25, 36 en 44.
Fragmenten uit de delen 65 en 66.

 

Nummer 17

Ook Nummer 17 veranderde naarmate de delen vorderden. In de eerste paar delen had hij wel grote ogen, maar leek hij nog niet aan Exophthalmus te lijden, ofwel uitpuilende ogen veroorzaakt door een schildklieraandoening. Hij lijkt er met name in de laatste delen steeds lelijker op te worden.

Fragmenten uit de delen 1, 3, 15 en 17. Ook hier is duidelijk te zien dat deel 15 een ernstig album is.
Fragmenten uit de delen 20, 21, 22 en 26.
Fragmenten uit de delen 36, 38, 44 en 66.

 

Lichamelijk veranderde er ook nogal wat. De enigszins karikaturale stijl van Vandersteen, afgezwakt voortgezet door opvolgende inkters, ging steeds meer verloren. Bij Eugeen Goossens en Jeff Broeckx deed het realisme definitief zijn intrede.

Kenmerkend is vooral hoe de beenpartijen van mannen weergegeven worden, vrouwen dragen immers allemaal een lange rok. Aanvankelijk zijn alle mannen, uiteenlopend van broodmager tot moddervet, uitgerust met twee typische Vandersteen-spillebenen en een zeer breed kruis. In het steeds realistischer worden van de tekenstijl evolueren de benen mee. In deel 21 wordt er een begin mee gemaakt, maar doordat er sprake is van verschillende inkters is er niet direct een patroon te herkennen. Vanaf deel 33 hebben alle mannen een normaal ‘onderstel’. Op de titelpagina staat in alle 66 delen het originele Vandersteenprentje met onnatuurlijke spillebenen.

Het duo, zoals gepresenteerd op de titelpagina van alle besproken 66 delen en in deel 3.

Nog steeds met spillebenen, fragmenten uit de delen 15, 18 en 20.

De benen worden langzaam aan 'normaal', fragmenten uit de delen 21, 22 en 23.

Eveneens bijna normale benen in deel 31, maar in deel 32 weer een 'kleine terugval'.

Het realisme heeft definitief zijn intrede gedaan, fragmenten uit de delen 33, 36 en 41.

Ook in de rest van de albums hebben alle mannen een normaal onderstel, fragmenten uit de delen 46, 65 en 66.

 

NOTEN

  1. https://archief.stripspeciaalzaak.be/Interviews/RR-4-Eric-De-Rop.pdf
  2. Studio Vandersteen. Kroniek van een legende 1947-1990 (Ronald Grossey, Roularta Books, 2007, pagina 283, 439)
  3. https://www.lambiek.net/artists/d/de-rop_eduard.htm
  4. https://www.lambiek.net/artists/b/broeckx.htm
    Deze fout staat ook hier vermeld: https://www.roderidder.net/nl/bibliotheek/biografie/tekenaars/jeff-broeckx
  5. Studio Vandersteen. Kroniek van een legende 1947-1990 (Ronald Grossey, Roularta Books, 2007, pagina 437)
  6. https://archief.stripspeciaalzaak.be/Interviews/RR-13-Eugeen-Goossens.pdf
  7. https://stripjournaal.com/2015/03/11/beeldbepalend-en-toch-een-beetje-vergeten/ (interview, vanaf minuut 32:38 tot minuut 32:52 gaat het over Robert en Bertrand.
  8. Studio Vandersteen. Kroniek van een legende 1947-1990 (Ronald Grossey, Roularta Books, 2007, pagina 437, 439)
  9. idem, pagina 366, 367
  10. idem pagina 285, 286, 353, 447, 448
  11. idem pagina 353, 367, 368, 448
 
  Leo Kupers © Stripspeciaalzaak.be, 2021